Kıdem Tazminatı — Şartları, Hesaplaması ve Hak Kazanma Koşulları (2026)

Kıdem tazminatının şartları, 2026 tavanı, giydirilmiş brüt ücret, örnek hesaplama, ihbar süreleri ve işe iade koşulları.

Kısa Özet

Kıdem tazminatı, aynı işverene ait bir veya birden fazla işyerinde en az bir yıl çalışan işçinin iş sözleşmesinin kanunda sayılan nedenlerden biriyle sona ermesi hâlinde gündeme gelir. Her tam yıl için 30 günlük son giydirilmiş brüt ücret esas alınır; bir yıldan artan süreler de oranlanır. Hesapta kanuni kıdem tazminatı tavanı uygulanır.

1 Temmuz-31 Aralık 2026 dönemi için yıllık kıdem tazminatı tavanı Hazine ve Maliye Bakanlığı genelgesine göre 73.729,87 TL’dir. Bu tutar her hizmet yılı için uygulanır ve dönemsel olarak değişir.

Hukuki Dayanak

Kıdem tazminatı bakımından 1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükte bırakılan 14. maddesi uygulanır. İşçinin aynı işverene bağlı hizmetleri, aynı veya farklı işyerlerinde geçmiş olmasına bakılmaksızın kanundaki esaslara göre birlikte değerlendirilir.

Hak Kazanmanın Temel Şartları

1. Aynı işverene bağlı en az bir yıllık kıdem bulunması.
2. İş sözleşmesinin 1475 sayılı Kanun m. 14’te kıdem tazminatı doğuran bir nedenle sona ermesi.
3. Hesaba esas son ücret ve düzenli para veya para ile ölçülebilen menfaatlerin belirlenmesi.

Kıdem Tazminatı Doğurabilen Başlıca Sona Erme Hâlleri

1. İşverenin sözleşmeyi 4857 sayılı İş Kanunu m. 25/II’deki ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık sebepleri dışındaki bir nedenle feshetmesi.
2. İşçinin 4857 sayılı Kanun m. 24’teki haklı nedenlerden biriyle feshi.
3. İşçinin muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle ayrılması.
4. Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle sözleşmesini sona erdirmesi.
5. Bağlı bulunduğu kurum veya sandıktan yaşlılık, emeklilik ya da malullük aylığı veya toptan ödeme almak amacıyla ayrılması.
6. Yaş dışındaki emeklilik koşullarının ilgili sosyal güvenlik mevzuatına göre tamamlanması nedeniyle ayrılma.
7. İşçinin ölümü; doğan tazminat kanuni mirasçılarına ödenir.

“15 yıl ve 3.600 gün” şartı bütün sigortalılar için geçerli tek emeklilik koşulu değildir. İlk sigortalılık tarihi ve tabi olunan geçiş hükümlerine göre 3.600, 4.500, 5.400 veya 7.000 gün gibi farklı koşullar gündeme gelebilir. Bu nedenle işçi ayrılmadan önce SGK’dan kendi durumuna uygun yazıyı temin etmeli ve fesih bildirimini bu hukuki sebebe açıkça dayandırmalıdır.

Hesaplama Yöntemi

Basitleştirilmiş formül şöyledir:

Son giydirilmiş aylık brüt ücret × hizmet süresi

Her tam yıl için 30 günlük ücret, artan süre için aynı oran üzerinden ödeme yapılır. Gün hesabı yapılması gereken dosyalarda hizmet süresi takvim günlerine göre belirlenir. Her hizmet yılı bakımından hesaplanan ücret, fesih tarihindeki kıdem tazminatı tavanını aşamaz.

Giydirilmiş Brüt Ücret

Esas alınan ücret net değil brüt ücrettir. İşçiye sürekli ve düzenli sağlanan para veya para ile ölçülebilen sözleşmesel ve kanuni menfaatler hesaba katılır. Düzenli yemek ve yol yardımı, ikramiye ve süreklilik gösteren primler buna örnek olabilir. Arızi ödemeler, gerçek masraf karşılıkları ve süreklilik göstermeyen menfaatler her durumda hesaba eklenmez; ödemenin niteliği incelenmelidir.

Örnek Hesaplama

Son brüt çıplak ücreti 35.000 TL, düzenli brüt yol yardımı 3.000 TL, düzenli brüt yemek yardımı 2.000 TL ve yıllık toplam brüt ikramiyesi 70.000 TL olan; 7 yıl 3 ay çalışan bir işçi için basitleştirilmiş hesap:

• Aylık ikramiye karşılığı: 70.000 / 12 = 5.833,33 TL
• Giydirilmiş aylık brüt ücret: 35.000 + 3.000 + 2.000 + 5.833,33 = 45.833,33 TL
• Yaklaşık hizmet süresi: 7,25 yıl
• Brüt kıdem tazminatı: 45.833,33 × 7,25 = 332.291,64 TL

Bu örnekte aylık hesap tutarı 1 Temmuz-31 Aralık 2026 tavanının altında kalmaktadır. Gerçek hesapta kesin işe giriş/çıkış tarihleri, kesintiler, ücret unsurlarının niteliği ve fesih tarihindeki tavan esas alınır. Örnek tutar net ödeme değildir.

2026 Kıdem Tazminatı Tavanı

Hazine ve Maliye Bakanlığının 3 Temmuz 2026 tarihli genelgesine göre 1 Temmuz 2026’dan itibaren yıllık tavan 73.729,87 TL’dir. 1 Ocak-30 Haziran 2026 dönemindeki fesihlerde o dönem için geçerli daha düşük tavan uygulanır. Esas olan ödeme tarihi değil, kural olarak iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki tavandır.

Kıdem ve İhbar Tazminatı Karşılaştırması

İhbar Süreleri

Bu süreler asgari olup sözleşmeyle artırılabilir. Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında ihbar tazminatı öder. Haklı nedenle derhâl fesih hâlleri ayrıca değerlendirilir.

İşe İade Güvencesinin Temel Koşulları

1. İşçinin 4857 sayılı Kanun’un iş güvencesi hükümleri kapsamında olması ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışması.
2. İşyerinde en az 30 işçi çalışması; aynı işkolunda aynı işverene ait işyerlerinin toplamı dikkate alınır.
3. Kural olarak en az altı aylık kıdem bulunması; yer altı işlerinde çalışan işçiler için bu kıdem şartı aranmaz.
4. Sözleşmenin işveren tarafından feshedilmesi ve feshin geçerli sebebe dayanmaması.
5. İşçinin; işletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili veya yardımcısı yahut işyerinin bütününü sevk ve idare edip işçiyi işe alma ve çıkarma yetkisi bulunan işveren vekili niteliğindeki kanuni istisna kapsamında olmaması.

Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurulmalıdır. Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Bu süreler işe iade uyuşmazlığına özgüdür.

Arabuluculuk ve Zamanaşımı

Kıdem ve ihbar tazminatı gibi işçi alacaklarında dava açmadan önce arabulucuya başvuru dava şartıdır. Olağan kıdem tazminatı alacağı için işe iadedeki gibi ayrı bir aylık hak düşürücü başvuru süresi yoktur; zamanaşımı süresi gözetilir.

25 Ekim 2017’den sonra sona eren iş sözleşmelerinden doğan kıdem ve ihbar tazminatı alacaklarında zamanaşımı beş yıldır. Daha önce sona eren sözleşmeler bakımından 7036 sayılı Kanun’un geçiş hükmü ayrıca uygulanır; eski süre dolmuşsa yeniden canlanmaz ve kalan sürenin hesabı somut tarihlere göre yapılır.

Sık Yapılan Hatalar

1. Net ücreti hesaplamaya esas almak: Kıdem tazminatı son giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır.
2. Her sigortalı için 15 yıl/3.600 gün kuralını uygulamak: Emeklilik koşulları ilk sigortalılık tarihine ve geçiş hükümlerine göre değişir.
3. Baskıyla alınan istifa dilekçesini her durumda geçerli saymak: İrade fesadı ve gerçek fesih iradesi delillerle değerlendirilir; salt dilekçe başlığı sonuca tek başına karar vermez.
4. İbranamede yalnızca bir aylık süreyi aramak: TBK m. 420 uyarınca ibra yazılı olmalı, sona ermeden sonra en az bir ay geçmeli, alacağın tür ve miktarı açıkça belirtilmeli ve ödeme hak tutarına göre noksansız biçimde banka aracılığıyla yapılmalıdır. Bu koşulları taşımayan ibra kesin hükümsüzdür; eksik ödemeyi içeren belge makbuz etkisi gösterebilir.
5. Bütün arabuluculuk ve dava sürelerini hak düşürücü sanmak: İşe iade süreleri hak düşürücüdür; para alacaklarında ise dava şartı arabuluculuk ve zamanaşımı ayrımı yapılmalıdır.

Sonuç

Kıdem tazminatında fesih nedeni, en az bir yıllık kıdem, son giydirilmiş brüt ücret, hizmet süresi ve fesih tarihindeki tavan birlikte incelenir. 1 Temmuz-31 Aralık 2026 dönemi için yıllık tavan 73.729,87 TL’dir. Emeklilik nedeniyle ayrılma, ibraname ve işe iade süreleri kişiye ve tarihe göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Resmî dayanaklar: 1475 sayılı Kanun m. 14, 4857 sayılı İş Kanunu, 2026 Temmuz Mali ve Sosyal Haklar Genelgesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu