Marka Tescili ve Marka Hakkina Tecavuz -- Basvuru ve Dava Sureci

Marka, bir isletmenin mal veya hizmetlerini diger isletmelerin mal veya hizmetlerinden ayirt etmeye yarayan isaretlerdir. Markanin tescil edilmesi, marka sahibine guclu bir hukuki koruma saglar ve marka hakkinin ucuncu kisilere karsi ileri surulmesini mumkun kilar. 6769 sayili Sinai Mulkiyet Kanunu (SMK) marka hakkinin kazanilmasini, korunmasini ve marka hakkina tecavuz halinde basvurulabilecek hukuki yollari kapsamli sekilde duzenlemistir. Bu makalede marka tescil surecini, TURKPATENT basvurusunu, itiraz prosedurunu, marka hakkina tecavuz davalarini ve tazminat taleplerini detayli olarak inceleyecegiz.

Marka Nedir ve Hangi Isaretler Marka Olarak Tescil Edilebilir?

SMK m. 4 uyarinca marka, bir tesebbusun mallarini veya hizmetlerini diger tesebbusslerin mallarindan veya hizmetlerinden ayirt etmeye yarayan, kisinin adi dahil sozcukler, sekiller, renkler, harfler, sayilar, sesler ve malllarin veya ambalajlarinin biciimi olmak uzere her turlu isaret olabilir. Markanin tescil edilebilmesi icin ayirt edici nitelikte olmasi ve sicilde gosterilibilir olmasi gerekmektedir.

Tescil edilebilecek marka turleri sunlardir: sozcuk markalari (Nike, Apple gibi), sekil/logo markalari, harf ve sayi markalari, renk markalari (tek renk veya renk kombinasyonu), ses markalari (melodi, jingle), uc boyutlu markalar (urunun veya ambalajin sekli), hareket markalari, hologram markalari ve bunlarin kombinasyonlari.

Ancak her isaret marka olarak tescil edilemez. SMK m. 5'te mutlak ret nedenleri, m. 6'da ise nispi ret nedenleri duzenlenmistir. Mutlak ret nedenleri arasinda ayirt edici nitelikten yoksun isaretler, ticaret alaninda herkes tarafindan kullanilan veya belirli bir meslek grubuna ait olan isaretler, malin sekli veya niteligi geregi zorunlu olan sekilleri iceren isaretler, kamuyu aldatici isaretler ve kamu duzenine aykiri isaretler yer almaktadir.

TURKPATENT'e Marka Tescil Basvurusu Nasil Yapilir?

Marka tescil basvurusu Turk Patent ve Marka Kurumu'na (TURKPATENT) yapilir. Basvuru sureci su asamalardan olusur:

Adim 1 - On Arastirma: Marka basvurusu yapilmadan once benzer veya ayni markalarin olup olmadiginin arastirilmasi buyuk onem tasir. TURKPATENT'in cevrimici marka arastirma veritabaninda mevcut tescilli markalar ve basvurular sorgulanabilir. Ayrica uluslararasi marka veritabanlari (WIPO Madrid sistemi) da kontrol edilmelidir. On arastirma, red riski tasiyan basvurularin onlenmesi acisindan kritiktir.

Adim 2 - Basvuru Formunun Doldurulmasi: TURKPATENT'in cevrimici basvuru sistemi (EPATS) uzerinden veya fiziki olarak basvuru formu doldurulur. Basvuruda markanin ornegi, basvuru sahibinin kimlik/ticaret sicili bilgileri, mal ve hizmet listesi (Nice Siniflandirmasi'na gore) belirtilir.

Adim 3 - Nice Siniflandirmasi ile Mal/Hizmet Secimi: Markalar uluslararasi Nice Siniflandirmasi'na gore 45 sinifa ayrilmaktadir (1-34 mal siniflari, 35-45 hizmet siniflari). Basvuru sahibi markasini hangi mal ve hizmetler icin kullanacagini bu siniflardan secerek belirtir. Sinif secimi markanin koruma kapsamini belirler.

Adim 4 - Basvuru Ucretinin Odenmesi: Marka tescil basvurusu icin TURKPATENT'e belirlenen basvuru ucreti odenir. Ucret, seçilen sinif sayisina gore degiskenlik gosterir. Temel ucret bir sinif icin gecerlidir; her ek sinif icin ilave ucret odenir.

Adim 5 - Sekli Inceleme: TURKPATENT basvurunun sekli sartlara uygun olup olmadigini inceler. Eksiklik bulunmasi halinde basvuru sahibine iki aylik tamamlama suresi verilir.

Adim 6 - Esasa Iliskin Inceleme: Sekli incelemenin ardindan TURKPATENT, basvuruyu SMK m. 5'teki mutlak ret nedenleri acisindan inceler. Mutlak ret nedenlerinden birinin bulunmasi halinde basvuru reddedilir. Red kararina karsi Yeniden Inceleme ve Degerlendirme Kurulu'na (YIDK) itiraz edilebilir.

Adim 7 - Yayin ve Itiraz Sureci: Esasa iliskin incelemeyi gecen basvuru Resmi Marka Bulteni'nde yayimlanir. Yayin tarihinden itibaren iki ay icinde ucuncu kisiler itiraz edebilir. Itiraz, SMK m. 6'daki nispi ret nedenlerine dayanabilir (onceki tescilli markayla karismasi, taninmis marka, acentenin yetkisiz basvurusu vb.).

Adim 8 - Tescil: Itiraz yapilmamasi veya itirazin reddedilmesi halinde marka tescil edilir ve Marka Tescil Belgesi duzenlenir. Marka tescili basvuru tarihinden itibaren on yil sureyle gecerlidir ve onar yillik donemler halinde yenilenebilir.

Marka Tescilinde Itiraz Proseduru Nasil Isler?

Marka tescil surecinde iki asamada itiraz mumkundur: yayin uzerine itiraz ve YIDK kararina karsi dava.

Yayin Uzerine Itiraz (SMK m. 18): Marka basvurusunun Resmi Marka Bulteni'nde yayimlanmasindan itibaren iki ay icinde ilgili kisiler itiraz edebilir. Itiraz TURKPATENT'e yapilir ve itiraz gerekceleri ile destekleyici belgeler sunulur. Itiraz nedenleri genellikle onceki tescilli markayla karistilma ihtimali, taninmis markanin suistimali veya kotuniyet iddiasına dayanmaktadir.

YIDK Kararina Karsi Dava (SMK m. 20): TURKPATENT'in veya YIDK'nin marka basvurusunun reddi veya itirazin reddi kararinin bildiriminden itibaren iki ay icinde Ankara Fikri ve Sinai Haklar Hukuk Mahkemesi'nde dava acilabilir. Bu dava TURKPATENT'e karsi ve gerekli hallerde marka basvuru sahibine karsi acilir.

Marka Hakkinin Kapsamı ve Sinirları Nelerdir?

Tescilli marka sahibi, SMK m. 7 uyarinca markasini munhasiran kullanma hakkina sahiptir. Marka hakkinin kapsami sunlardir: markanin tescil kapsamindaki mal veya hizmetlerle ayni veya benzer mal veya hizmetlerde baskalari tarafindan kullanilmasini men etmek, markanin izinsiz kullanimini engellemek, marka ile isaaretlenmis mallarin ithalatini veya ihracatini yasaklamak, lisans ve devir islemleri yapmak.

Ancak marka hakkinin bazi sinirlari da bulunmaktadir. SMK m. 14 uyarinca tescilli markanin tescilden itibaren bes yil icinde ciddi bir bicimde kullanilmamasi halinde marka iptal edilebilir (kullanmama nedeniyle iptal). Ayrica markanin yaygın ad haline gelmesi (jeneriklesme) de iptal sebebidir. Marka hakkinin tukenmmesi ilkesi geregi, marka sahibinin izniyle piyasaya surulmus mallar uzerinde marka hakki tukenmis sayilir.

Marka Hakkina Tecavuz Halleri Nelerdir?

SMK m. 29 uyarinca asagidaki fiiller marka hakkina tecavuz sayilir:

Marka sahibinin izni olmadan markayı veya ayirt edilemeyecek derecede benzerini kullanmak, tescilli marka ile ayni veya benzer bir isareti ayni veya benzer mal/hizmetlerde karristirma ihtimali yaratacak sekilde kullanmak, tescilli markayla ayni veya benzer isareti farkli mal/hizmetlerde kulllanarak markanin itibarindan haksiz yararlanmak veya taninmisligina zarar vermek, lisans yoluyla verilmis haklari izinsiz genisletmek, marka ile isaaretlenmis mallari piyasaya surmek, ticari amacla elde bulundurmak veya satisa sunmak ve markay internet ortaminda alan adi olarak veya diger herhangi bir sekilde haksiz bicimde kullanmak.

Marka Hakkina Tecavuz Davalari ve Tazminat

Marka hakkina tecavuz halinde marka sahibinin basvurabilecegi hukuki yollar SMK m. 149-150'de duzenlenmistir:

Tecavuzun Tespiti Davasi: Marka hakkina tecavuz teskil eden fiilin tespiti istenir. Bu dava, tecavuz fiilinin belgelenmesi acisindan onem tasir.

Tecavuzun Durdurulması (Men) Davasi: Devam eden tecavuz fiilinin durdurulmasi talep edilir. Bu davada ihtiyati tedbir de talep edilebilir.

Tecavuzun Onlenmesi Davasi: Henuz gerceklesmemis ancak gerceklesmme tehlikesi bulunan tecavuz fiillerinin onlenmesi istenir.

Maddi Tazminat Davasi: Marka hakkina tecavuz nedeniyle ugranilan maddi zararin tazmini istenir. Maddi tazminat, fiili zarar, yoksun kalinan kar ve tecavuz edenin elde ettigi kar olmak uzere uc sekilde hesaplanabilir (SMK m. 151). Marka sahibi bu uc hesaplama yonteminden birini secebilir.

Manevi Tazminat Davasi: Tecavuz fiili nedeniyle markanin itibarinin zedelenmesi, marka sahibinin kisilik haklarinin ihlali halinde manevi tazminat talep edilebilir.

Tecavuz Konusu Urunnlerin Toplatilmasi ve Imhasi: SMK m. 149 uyarinca tecavuz konusu urunnlerin toplatilmasi, uzerlerindeki markalarin silinmesi veya urunnlerin imha edilmesi talep edilebilir.

Marka hakkina tecavuz davalarinda gorevli mahkeme fikri ve sinai haklar hukuk mahkemesidir. Bu mahkeme bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi gorevlidir. Yetkili mahkeme ise davacinin yerlesim yeri veya tecavuz fiilinin gerceklestigi yer mahkemesidir.

Marka Hakkina Tecavuzun Cezai Boyutu

SMK m. 30 uyarinca marka hakkina tecavuz fiilleri ayni zamanda suc teskil eder. Baskkasina ait marka hakkina tecavuz eden kisi bir yildan uc yila kadar hapis ve yirmi bin gunee kadar adli para cezasiyla cezalandirilir. Marka korumasina iliskin isaretlerin yetkisiz olarak kaldirilmasi da suc teskil etmektedir.

Taklit mallarin uretimi, satisi veya ithalati de cezai yaptirimla karsilanmaktadir. Uygulamada marka hakkina tecavuz suclari genellikle sikayet uzerine sorusturulur ve kovusturulur. Marka sahibi hem hukuk hem de ceza davasi yoluna birlikte basvurabilir.

Uluslararasi Marka Tescili ve Madrid Protokolu

Marka koruması ulkeseldir; yani bir ulkede tescil edilen marka yalnizca o ulke sinirlar icinde koruma altindadir. Uluslararasi alanda marka korumasi icin her ulkede ayri ayri tescil basvurusu yapilabilecegi gibi, Madrid Protokolu araciligiyla toplu basvuru da mumkundur.

Madrid Protokolu, Dunya Fikri Mulkiyet Orgutu (WIPO) tarafindan yonetilen uluslararasi marka tescil sistemidir. Turkiye'de tescilli veya basvurusu yapilmis bir markaya dayanarak TURKPATENT araciligiyla Madrid Protokolu basvurusu yapilabilir. Bu sistem sayesinde tek bir basvuru ile birden fazla ulkede marka korumasi elde edilebilir.

Avrupa Birligi Fikri Mulkiyet Ofisi (EUIPO) uzerinden yapilan AB Marka basvurusu da tum AB uye devletlerinde gecerli marka korumasi saglamaktadir. Uluslararasi ticaret yapan isletmelerin marka koruma stratejilerini hedef pazarlara gore planlamalari buyuk onem tasimaktadir.

Marka Lisansi, Devri ve Rehni

Tescilli marka bir malvarliği degeri olarak cesitli hukuki islemlere konu olabilir:

Marka Lisansi (SMK m. 24): Marka sahibi, markasinin kullanilmasi hakkini lisans sozlesmesi ile ucuncu kisilere verebilir. Lisans, inhisari (exclusive) veya basit (non-exclusive) olarak verilebilir. Inhisari lisans sahibi marka hakkina tecavuz davalari acabilirken, basit lisans sahibi kural olarak bu hakka sahip degildir.

Marka Devri (SMK m. 148): Tescilli marka, tescil kapsamindaki mal veya hizmetlerin tamami veya bir kismi icin devredilebilir. Devir isleminin TURKPATENT siciline kayit edilmesi gerekmektedir.

Marka Rehni: Tescilli marka, bir borcun teminati olarak rehin edilebilir. Rehin TURKPATENT siciline kayit edilir ve bu sayede ucuncu kisilere karsi ileri surulebilir hale gelir.

Son not: Bu makale genel bilgilendirme amaciyla hazirlanmistir ve hukuki danismanlik niteligi tasimaz. Marka tescili, marka hakkina tecavuz davalari ve fikri mulkiyet haklari konularinda karsilasabileceginiz ozel durumlar icin mutlaka fikri mulkiyet hukuku alaninda uzman bir avukata danismaniz tavsiye edilir.