Adli Sicil Kaydı (Sabıka Kaydı) — Silinmesi, Arşiv Kaydı ve Sorgulama

Adli sicil kaydı nedir, nasıl silinir? Arşiv kaydı ile adli sicil kaydı farkı, silinme şartları, süreleri ve e-Devlet üzerinden sorgulama yöntemleri hakkında kapsamlı hukuki rehber.

Adli sicil, kesinleşmiş ceza mahkûmiyetleri ve kanunda sayılan güvenlik tedbirleri hakkında 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu uyarınca tutulan resmî kayıt sistemidir. Kayıtların kapsamı, silinmesi, arşive alınması ve yetkili mercilere verilmesi aynı Kanunda düzenlenir.

Adli Sicil Kaydı Nedir ve Hangi Bilgileri İçerir?

Adli sicil kaydı, 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca hakkında Türk mahkemeleri veya yabancı ülke mahkemeleri tarafından kesinleşmiş ve Türk hukukuna göre tanınan ceza veya güvenlik tedbirine ilişkin kararı bulunan Türk vatandaşları ile Türkiye'de suç işlemiş olan yabancılar hakkında tutulan kayıt sistemidir. Adli sicile kaydedilecek bilgiler Kanun'un 4. maddesinde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

Adli sicil kaydına işlenen başlıca bilgiler şunlardır: Hapis cezasına ilişkin mahkumiyet hükümleri, hapis cezasının ertelenmesine ilişkin kararlar, adli para cezasına ilişkin mahkumiyet hükümleri, kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlara ilişkin kararlar, belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma kararları, güvenlik tedbirlerine ilişkin kararlar ve cezanın infazının tamamlandığına dair bilgiler. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararları ise adli sicil kaydına değil, ayrı bir sisteme kaydedilmektedir.

Adli sicil kaydının tutulmasının temel amacı, kişilerin ceza geçmişine ilişkin güvenilir bilgi sağlamak ve tekerrür hükümlerinin uygulanmasında esas oluşturmaktır. TCK m.58 uyarınca tekerrür hükümleri, adli sicil kaydındaki bilgilere dayanılarak uygulanmaktadır. Bunun yanında kamu görevine atanma, meslek ruhsatı verilmesi ve belirli izinlerin alınması gibi işlemlerde de adli sicil kaydı esas alınmaktadır.

Adli Sicil Kaydı ile Arşiv Kaydı Arasındaki Fark Nedir?

Adli sicil kaydı ve arşiv kaydı, birbirine sıklıkla karıştırılan ancak hukuki olarak farklı nitelikteki kayıtlardır. Adli sicil kaydı, kesinleşmiş mahkumiyet kararlarının aktif olarak tutulduğu kayıttır. Arşiv kaydı ise adli sicilden silinme koşulları gerçekleşen kayıtların aktarıldığı ikincil kayıt sistemidir. Bir başka deyişle adli sicilden silinen kayıtlar yok edilmez, arşiv kaydına alınır.

5352 sayılı Kanun'un 9. maddesi uyarınca, cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması, ceza mahkumiyetini bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikayetten vazgeçme veya etkin pişmanlık halleri, ceza zamanaşımının dolması ve genel af gibi durumlarda adli sicil kaydı silinir ve arşiv kaydına alınır. Bu geçiş otomatik olarak yapılmakta olup ayrıca bir başvuru gerekmemektedir. Adli sicil belgesinin kapsamı belgenin kullanım amacı ve talepte bulunan yetkili merciye göre değişir. Arşiv bilgisi her e-Devlet belgesinde veya her özel işverene sunulan belgede otomatik olarak görünmez.

Adli Sicil Kaydının Silinme Şartları Nelerdir?

Adli sicil kaydının silinmesi, 5352 sayılı Kanun'un 9. maddesinde düzenlenen koşulların gerçekleşmesine bağlıdır. Silinme işlemi kural olarak re'sen (kendiliğinden) yapılmakta olup ilgili kişinin ayrıca başvuruda bulunmasına gerek yoktur. Ancak uygulamada sistemsel gecikmeler nedeniyle başvuru yapılması gerekebilmektedir.

Adli sicil kaydının silinmesi için aranan başlıca koşullar şunlardır:

Adli sicil kaydının silinmesi üzerine kayıt otomatik olarak arşive aktarılır. Bu noktada dikkat edilmesi gereken husus, silinmenin tamamen yok edilme anlamına gelmediğidir. Arşiv kaydına aktarılan bilgiler, belirli sürelerin dolmasına kadar saklanmaya devam eder.

Arşiv Kaydının Silinme Şartları ve Süreleri Nelerdir?

Arşiv kaydı ilgilinin ölümüyle silinir. Anayasa m.76 ve TCK dışındaki kanunlarda hak yoksunluğuna yol açan mahkûmiyetlerde, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmışsa arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren on beş yıl; karar alınmamışsa otuz yıl geçince silinir. Diğer mahkûmiyetlerde arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren beş yıllık süre uygulanır (5352 m.12). “Bütün arşiv kayıtları beş yılda silinir” doğru değildir.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Kararları Adli Sicile İşler mi?

HAGB kararları adli sicil kaydına değil, yalnız soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenebilen ayrı sisteme kaydedilir. Denetim sonunda düşme veya açıklanma kararına göre sistem kayıtları güncellenir; bütün teknik ve kurumsal kayıtların otomatik “tamamen silindiği” genellenmemelidir. HAGB'nin şartları, sonuçları ve kanun yolu bakımından 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren güncel CMK m.231 ile karar tarihine ilişkin geçiş hükümleri uygulanır.

e-Devlet Üzerinden Adli Sicil Kaydı Nasıl Sorgulanır?

e-Devlet'te belgenin verileceği kurum ve kullanım amacı seçilerek adli sicil belgesi oluşturulur. Belgenin kapsamı amaç ve istemeye yetkili merciye göre değişebilir; arşiv bilgisi her belge türünde otomatik görünmez. Yabancı dil ve apostil seçenekleri güncel hizmet ekranına göre kullanılabilir.

Adli Sicil Kaydının Silinmesi İçin Başvuru Nasıl Yapılır?

Adli sicil kaydının silinmesi kural olarak re'sen yapılmakla birlikte, uygulamada kaydın silinmediği veya gecikmeli olarak silindiği durumlarla karşılaşılabilmektedir. Bu gibi hallerde kişi, Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne veya bulunduğu yerdeki Cumhuriyet başsavcılığına başvurarak kaydının silinmesini talep edebilir.

Başvuruya kimlik bilgileri ile silinme koşulunu gösteren infaz ve karar belgeleri eklenebilir; kurum elektronik kayıtlardan ayrıca inceleme yapar. Olumsuz cevaba karşı başvuru yolu, işlemin niteliği ve talebin hukuki dayanağı belirlenerek seçilmelidir.

Arşiv kaydının silinmesi için de benzer bir başvuru süreci izlenebilir. Arşiv kaydının silinme koşullarının oluştuğu düşünülüyorsa Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne başvurulabilir. Ayrıca yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınması halinde bu kararla birlikte arşiv kaydının silinmesi talep edilebilir.

Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesi Nedir ve Nasıl Talep Edilir?

5352 sayılı Kanun m.13/A uyarınca cezanın infazının tamamlanmasından itibaren üç yıl geçmiş, kişi bu sürede yeni suç işlememiş ve iyi hâlli olduğuna kanaat getirilmişse yasaklanmış hakların geri verilmesi istenebilir. Cezanın infazına genel af veya etkin pişmanlık dışında başka bir hukukî nedenle son verilmişse, kararın kesinleşmesinden itibaren beş yıl geçmesi ve bu sürenin mahkûm olunan hapis süresine üç yıl eklenmesiyle bulunacak süreden az olmaması gerekir. Başvuru hükmü veren mahkemeye veya hükümlünün yerleşim yerindeki aynı dereceli mahkemeye yapılır. Karar arşiv kaydını derhâl silmez; 15/30 yıllık süre ayrımına etki eder.

Adli Sicil Kaydının İş Başvurularında ve Kamu Görevine Girişte Etkisi Nedir?

657 sayılı Kanun m.48/A-5, kasten işlenen suçtan bir yıl veya daha fazla hapis ile affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine, anayasal düzene, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye ve edimin ifasına fesat, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama ve kaçakçılık suçlarını engel sayar. Kadroya özgü özel kanunlar ayrıca uygulanır. Güvenlik soruşturmasında arşiv bilgisinin her durumda sınırsız kullanılacağı söylenemez; 7315 sayılı Kanun ve ölçülülük uygulanır.

Adli Sicil Kaydıyla İlgili Uygulamada Karşılaşılan Sorunlar

Adli sicil kayıt sistemiyle ilgili uygulamada çeşitli sorunlarla karşılaşılmaktadır. Bunların başında kayıtların zamanında silinmemesi gelmektedir. Cezanın infazı tamamlanmış olmasına rağmen adli sicil kaydının silinmediği ve arşive aktarılmadığı durumlar uygulamada sıkça görülmektedir. Bu durumda kişi haksız yere sabıkalı görünmekte ve çeşitli haklarından mahrum kalabilmektedir.

Bir diğer önemli sorun, arşiv kaydının uzun süre tutulmasıdır. Arşiv kaydının silinme sürelerinin uzun olması, kişilerin geçmişte işledikleri bir suç nedeniyle uzun yıllar dezavantajlı konumda kalmasına neden olabilmektedir. Bu durum özellikle genç yaşta suç işlemiş ve topluma yeniden kazandırılmış kişiler açısından önemli bir sorundur.

Ayrıca farklı kurumların adli sicil belgesini farklı şekillerde değerlendirmesi de uygulamada karşılaşılan bir sorun olarak öne çıkmaktadır. Bazı kurumlar yalnızca adli sicil kaydını dikkate alırken bazıları arşiv kaydını da değerlendirmektedir. Bu konuda yeknesak bir uygulama bulunmaması hukuki belirsizlik yaratmaktadır.

Çocuk ve Gençlerin Adli Sicil Kaydı

On sekiz yaşından küçüklerle ilgili adli sicil ve arşiv kayıtları, 5352 sayılı Kanun m.10 uyarınca ancak soruşturma ve kovuşturma kapsamında değerlendirilmek üzere Cumhuriyet başsavcılıkları, hâkim veya mahkemelerce istenebilir. Ayrı ve genel “daha kısa silme süreleri” yoktur; koruma esas olarak erişimin sınırlanmasıdır.

Sonuç ve Değerlendirme

Adli sicil kaydı, ceza yargılamasının sonuçlarını kişinin hayatına uzun süreli olarak yansıtan önemli bir hukuki kurumdur. 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu, kayıtların tutulması, silinmesi ve arşivlenmesi konusunda ayrıntılı düzenlemeler getirmiş olsa da uygulamada çeşitli sorunlarla karşılaşılmaktadır. Adli sicil ve arşiv kaydının silinmesi, yasaklanmış hakların geri verilmesi ve e-Devlet üzerinden sorgulama gibi konularda hukuki destek almak, kişilerin haklarını korumak açısından büyük önem taşımaktadır.

Yasal Uyarı: Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki danışmanlık yerine geçmez. Adli sicil kaydınızla ilgili somut bir hukuki sorun yaşıyorsanız mutlaka bir avukata başvurmanız önerilir. Mevzuat değişiklikleri ve güncel içtihatlar doğrultusunda bilgiler farklılık gösterebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bütün arşiv kayıtları beş yılda silinir mi?

Hayır; bazı hak yoksunluğu mahkûmiyetlerinde 15 veya 30 yıl uygulanır.

Hakların geri verilmesi kaydı hemen siler mi?

Hayır; süre hesabına etki eder.

Dayanak madde nedir?

5352 sayılı Kanun m.13/A.

Çocuk kayıtları nasıl korunur?

Silme süresinden çok m.10'daki sınırlı erişim rejimiyle.